การติดไหล่ เรื่องฉุกเฉินในห้องคลอดที่น่าสะพรึงกลัว เด็กที่ตัวโตชัดเจนไม่ว่าจากการตรวจโดยอัลตร้าซาวน์หรือโดยการประมาณจากขนาดหน้าท้อง
การป้องกันภาวะติดไหล่จึงไม่ยากเย็นอะไรเพราะแพทย์มักจะเลือกที่จะผ่าตัดคลอดเสมอ
แต่การติดไหล่หลายรายเด็กมักตัวไม่ใหญ่
หลายครั้งที่ตัวเล็กกว่าครรภ์ที่ผ่านมาเสียอีก
ยิ่งไปกว่านั้นการดูแลที่เขียนกันตามตำรา มักจะเน้นที่สารพัดวิธีการเพื่อปลดไหล่ที่ลงมาติดแล้ว
แต่ก่อนที่ไหล่จะลงมาติด มักจะมีลางบอกเหตุนำมาก่อนเสมอ ถ้ารู้จักสังเกตุก็จะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนนี้ที่อาจจะเกิดขึ้นได้
เพราะจะเริ่มให้การเตรียมการก่อนที่จะดึงศีรษะเด็กลงมาเพื่อช่วยคลอดไหล่หน้า
แต่ถ้าไม่สังเกตทำคลอดไหล่หน้าตามปกติ ไหล่ที่ยังไม่ติดก็จะลงมาติดกับกระดูกเชิงกรานทันทีและความวิบัติก็จะตามมา
แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าอาจจะเกิดการติดไหล่
โดยที่ยังไม่ต้องช่วยคลอดไหล่หน้า จากประสพการส่วนตัว มีข้อสังเกตุที่ขอแนะนำ 2
ข้อ
1.เคสที่ช่วยคลอดโดยคีมหรือเครื่องดูดสุญญากาศ เนื่องจากเบ่งไม่ออก
จะเป็นเพราะแรงเบ่งไม่ดีหรือศรีษะเด็กหมุนไม่เต็มที่ หรือหัวใจเด็กเต้นผิดปกติ โดยเฉพาะถ้าช่วยคลอดขณะที่ศีรษะเด็กยังอยู่ค่อนข้างสูง
station +1 - +2 ให้ระวังการติดไหล่เสมอ โดยการสังเกต ข้อ 2
2.เมื่อศีรษะเด็กคลอด จะเบ่งออกมาเองหรือจากการช่วยคลอดตามข้อแรก ก่อนที่จะช่วยคลอดไหล่หน้า
ให้สังเกตว่าคางและขากรรไกรล่างเด็กชิดปากช่องคลอดหรือไม่ ถ้าคางเด็กอยู่ชิดกับบริเวณปากช่องคลอด
จนไม่สามารถใช้มือเข้าไปจับบริเวณใต้ขากรรไกรล่างของเด็กเพื่อช่วยทำคลอดไหล่หน้าได้
ลักษณะนี้เรียกว่า turtle’s sign เป็นสิ่งที่เตือนแล้วว่าไหล่อาจจะติด อย่าดันทุรังทำการคลอดต่อ
ไม่ต้องทดลองดึงว่าไหล่มันจะติดหรือไม่ เชื่อเถอะว่ามันต้องติดและเรื่องง่ายจะกลายเป็นเรื่องยากจากการมือบอน
พบลักษณะนี้เมื่อใด ให้เริ่มการดูแลเสมือนว่าไหล่ติดแล้วทันที
ที่สำคัญคือ
1. ตามทีมงานมาช่วย แพทย์ที่มีประสพการ พยาบาลห้องคลอด ผู้ช่วย
รวมถึงแจ้งวิสัญญี กุมารแพทย์และทีมห้องผ่าตัดให้เตรียมพร้อม
2. จัดท่าผู้คลอดเป็น lithotomy (ถ้ายังไม่ได้เตรียมมาแต่ต้น)
3. เมื่อเริ่มมีคนมาช่วย (ไม่ต้องรอให้ครบ เพราะเวลาเป็นเงินเป็นทอง)
ให้ทำการช่วยคลอดไหล่หน้าตามวิธีที่จะแนะนำต่อจากนี้ไปทีละขั้นตอน ต่อเนื่องไป
อันดับแรกให้ทำ
McRobert’s maneuver หัตถการที่มีประโยชน์มหาศาลนี้ สามารถใช้ทั้งเพื่อป้องกันการติดไหล่
และรักษาไหล่ที่ติดแล้ว ไม่ได้ใช้เฉพาะการแก้ไขไหล่ที่ติดแล้วอย่างเดียวตามที่เข้าใจกัน
หัตถการนี้ทำได้ง่ายๆ โดยการให้ผู้ช่วยพับเข่าผู้คลอดทั้ง 2 ข้าง แล้วดันเข่าไปชิดนมข้างเดียวกัน
(ควรมีผู้ช่วย 2 คน ดูแลขาแต่ละข้าง) กรณีที่ยังไม่มีใครมาช่วย อาจจะให้ผู้คลอดดึงเข่าตัวเองเข้ามาชิดหน้าอกให้มากที่สุดตามภาพ
ระหว่างนี้ยังไม่ต้องช่วยคลอดไหล่หน้า แต่ให้สังเกตว่าคางเด็กเลื่อนออกมาต่ำไหม
ถ้าเลื่อนลงมามีช่องว่างที่พอจะใช้นิ้วสอดเข้าไปใต้ขากรรไกรได้ หรือจะยิ่งดีถ้าสามารถเห็นไหล่หน้าเด็กได้
แสดงว่าไหล่หน้าเด็กเข้ามาในช่องทางคลอดมากแล้ว ให้ช่วยคลอดไหล่หน้าได้เลย
แต่ถ้ายังแน่นและประมาณว่าเด็กตัวไม่โตนัก อาจจะลองช่วยคลอดไหล่หน้า ถ้ายังไม่ออก
ให้หยุดดึง และให้ผู้ช่วยอีกคนมาช่วยตามขั้นตอนต่อมา คือ การกดไหล่หน้าของเด็ก shoulder
compression
วิธีการกดไหล่หน้า ให้คลำหาก่อนว่าไหล่หน้าอยู่ตรงไหน ปกติไหล่ที่ติดมักอยู่ตรงแนวกลางเหนือกระดูก
pubic symphysis แต่บางเคสก็อยู่เฉียงออกไป เมื่อคลำพบแล้วให้ใช้กำปั้นหรือฝ่ามือมือข้างที่ถนัด
กดไหล่หน้าลงไปใน แนวกลางตัว (Hollow of sacrum) เพื่อให้แรงกดมากพอควรเหยียดแขนตรง
ซึ่งมักจะต้องใช้ม้ารองยืน เมื่อทำขั้นตอนนี้ให้ผู้ทำคลอดลองดึงไหล่หน้าลง (เคยทำวิธีนี้แล้วกระดูกไหปลาร้าเด็กหักแบบ
green stick แต่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนอื่นๆทั้งErb และ birth
asphyxia เด็กกลับบ้านหลังคลอด 3 วัน) ถ้ายังติดอยู่อีกให้ทำคลอดท่า
all four ทันที
Risk comes from not knowing what you're doing.
ลองปรับการตั้งรับและตามแก้ปัญหาที่เกิดอย่างที่ปฏิบัติตามๆกันมา เป็นการป้องกันดูครับ (แม้ตำราจะยังไม่เขียน)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น